Stanowienie i stosowanie prawa

Ważnym wyzwaniem pozostaje dalsza poprawa efektywności procesu stanowienia i stosowania prawa. Według raportu Doing Business z 2019 r. czas rozpatrywania spraw gospodarczych w naszym kraju wciąż znacząco odbiega od średniej w regionie. W Polsce czas pomiędzy złożeniem pozwu a wydaniem wyroku w pierwszej instancji w sprawie gospodarczej wynosi średnio 685 dni, przy średniej dla Europy i Azji środkowej na poziomie 496 dni. We Francji takie postępowania są rozpatrywane średnio w ciągu 447 dni, na Łotwie w ciągu 469 dni, na Litwie w ciągu 370 dni, a w Luksemburgu w ciągu 321 dni.

Mimo pozytywnych zmian w procedurze cywilnej, które pozwalają na planowanie przebiegu postępowania, nadal brakuje w naszym kraju skutecznych mechanizmów zróżnicowanego zarządzania wpływem spraw na poziomie poszczególnych sądów oraz oceny efektywności ich pracy w oparciu o szybkość rozpatrywania zróżnicowanych typów postępowań (differentiated case management). Ogromne znaczenie ma także rozwój alternatywnych metod rozwiązywania sporów, który może nie tylko odciążyć sądownictwo powszechne, ale też umożliwić szybsze dochodzenie roszczeń w  konkretnych sprawach gospodarczych.

Chociaż w ostatnich latach znacznie spadła liczba stron tworzonych aktów prawnych, inflacja prawa nadal jest poważnym problemem. Jak wynika z danych Gran Thornton, w zeszłym roku weszło w życie aż 14 921 stron maszynopisu nowych norm prawnych. To o ponad połowę mniej niż w rekordowym 2016 r., kiedy przyjęto ponad 35 tys. stron nowego prawa, ale jednocześnie blisko 30 razy więcej niż w 1989 r. Wprowadzeniu mechanizmu „brzytwy Ockhama” oceniającego niezbędność przyjmowanych przepisów powinno towarzyszyć systematyczne wdrożenie analizy ex post skutków regulacji, która oceni, czy przepisy powinny być w przyjętej formie utrzymywane w mocy.